Dün başta Amerika, İngiltere ve Kanada’da olmak üzere birçok merkezde yaklaşmakta olan G-20 zirvesine yönelik protesto gösterileri vardı. Özellikle G-20 zirvesinin yapılacağı Fransa’da ve krizin dibine doğru yolculuk yapan Avrupa’da bu protesto hareketlerinin kalıcı siyasi yapılara dönüşmesi de bekleniyor. Bu krizle birlikte kapitalizme, krize alternatif çözümler geliştirmeye başlayan, bunu yaptıkça da hızla yayılan yeni evrensel bir muhalefet hareketine tanık oluyoruz. Örneğin, dün Amerika, Kanada ve Avrupa’nın birçok kentinde protesto gösterilerini örgütleyen Adbusters grubu, küresel finans sisteminde, her gün dönen trilyonlarca dolardan yüzde 1 Robin-Hood vergisi alınmasını öneriyor.

Şu günlerde olan biten hiçbir şeye yalnız söz konusu gelişmenin günümüzdeki yankısı ve ağırlığı çerçevesinde bakmamak gerekiyor galiba.  Hem ekonomide hem de politik alandaki bütün gelişmeler geçmişin birikimini ve bu birikimin ağırlığını taşıdığı gibi, bugünden ziyade, önümüzdeki günleri de anlatıyor. Mesela Merkez Bankası’nın son hamleleri yalnız güncel ekonomiye ilişkin sorulara yol açmıyor, çok daha ötesini anlatıyor.

Avrupa’daki oyun devam ediyor. Alman Parlamentosu dün Avrupa Finansal İstikrar Fonu’nun (EFSF) genişletilmesine onay verdi. Avrupa’daki durum, aynı zamanda,  bir siyasi hesaplaşmaya da dönüşmek üzere. Zaten Alman Parlamentosu’nda yapılan oylamada itirazlar Hıristiyan Demokratlardan geldi. Sol taraf kurtarma planına destek verdi.

Euro’daki değer kaybı Avrupa’nın krizine bağlı olarak sürerken dolar da değer kaybetmeye başladı. Bunun üzerine başta petrol olmak üzere, temel emtialarda fiyat hareketleri göze çarpıyor. Özellikle demir-çelikte önümüzdeki günlerde çok ciddi fiyat sıçramaları bekleniyor. Dünya ekonomisi tam krizden çıkıyor denirken yeni ve daha derin bir krizin eşiğinde mi? Çin-ABD- Avrupa üçgeninde neler oluyor; Çin ne yapmak istiyor? Bu sorulara yanıt aradık.  

Piyasalarda çok ilginç gelişmeler oluyor. Bu gelişmeleri bir araya getirdiğimizde ise kriz sonrası dünyadaki ekonomik değişiminin ne denli derin olacağını görüyoruz. Avrupa’daki gelişmeler ve Euro bölgesindeki kırılganlık devam ediyor. Avrupa’nın büyümeye geçebilmesi için Euro’nun bir süre daha başta dolar olmak üzere, güçlü paralar karşısında düşük seyretmesi gerekiyor. Bu açıdan Yunanistan krizi, bir noktada Avrupa’nın işine geliyor. Ancak şu günlerde dünyada, başta petrol olmak üzere, temel emtialarda bir hareketlilik gözleniyor. Emtia fiyatlarında yukarı doğru olan çıkış bir süre daha devam edecek ancak esas olan bu çıkışın arkasındaki dinamiği görmemiz.

Geçen yazımızda krizin dünyadaki değişim dinamiklerini ele almıştık. Şimdi Türkiye için krizin değişim dinamiklerine bakalım. Şunu hemen söyleyebiliriz; Türkiye’deki geleneksel sermaye yapısı çok hızlı bir değişim gösterecek. Zaten bunu 2001 krizinden beri finans sermayesi alanında gözlemliyoruz. 2008 krizi yeni birikim alanları ve öncü sektörler yaratacağı gibi sermayenin kontrol mekanizmalarını ve bunları elinde tutanları değiştirecek. Bu krizin Türkiye’yi ne derece etkileyeceğinden bağımsız bir saptama.

Bu kriz sonrası Türkiye, enerji ve pazar ağlarının kesiştiği-yönetildiği stratejik bir ülke olacak.